Βότανα «του χειμώνα»

Η θεραπευτική χρήση των βοτάνων είναι γνωστή εδώ και χιλιάδες χρόνια και μάλιστα τα βότανα είναι αυτά τα οποία αποτελούν πολλές φορές τη βάση για τη δημιουργία των σύγχρονων φαρμάκων.

Στη διάρκεια του χειμώνα χρησιμοποιούμε τα βότανα λίγο περισσότερο είτε με τη μορφή αφεψήματος, είτε με τη μορφή αιθέριου ελαίου, είτε μέσα σε θεραπευτικές παστίλιες, σιρόπια, συμπληρώματα διατροφής για ανακούφιση συμπτωμάτων του κρυολογήματος, την ενίσχυση του ανοσοποιητικού κλπ. .

Διάλεξα πέντε από αυτά, τα πρώτα που μου ήρθαν στο μυαλό σκεπτόμενη τον χειμώνα, τα πιο «διάσημα» ίσως, για να τα γνωρίσουμε λίγο περισσότερο, να τα αγαπήσουμε και να τα εμπιστευτούμε για την ανακούφισή μας:

Άνθη εχινάκεας

Εχινάκεα:
Η εχινάκεα ή εχινάτσια είναι φυτό της οικογένειας Compositae (ή Asteraceae), πολυετές με βλαστό που φτάνει τα 2 μέτρα και μεγάλα ροζ/ μωβ άνθη. Είναι αυτοφυές στα λιβάδια της βόρειας Αμερικής, όμως πια καλλιεργείται σε πολλά μέρη του κόσμου. Τα πιο γνωστά είδη της είναι η Echinacea purpurea και η Echinacea angustifolia. Χρησιμοποιείται θεραπευτικά για την ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος και την πρόληψη του κρυολογήματος. Φαίνεται να διεγείρει την παραγωγή ανοσοποιητικών κυττάρων (μακροφάγα, natural killers) και να δρα ανοσορρυθμιστικά. Επίσης χρησιμοποιείται ως συστατικό σε τοπικά σκευάσματα για τη θεραπεία πληγών. Παρόλο που γενικά είναι ασφαλής, δεν προτείνεται η χρήση της ως προληπτικό μέσο σε παιδιά και σε άτομα με αυτοάνοσες παθήσεις, γιατί η δράση της δεν είναι ακόμα καλά τεκμηριωμένη.

Φύλλα ευκαλύπτου

Ευκάλυπτος:
Ο ευκάλυπτος είναι αειθαλές δέντρο της οικογένειας Myrtaceae, με ύψος που φτάνει περίπου τα 50 μέτρα. Είναι ενδημικό φυτό της νότιας Αυστραλίας, ωστόσο πια το συναντάμε σε πολλά μέρη του κόσμου. Το όνομά του ευ-καλύπτω προέρχεται από το γεγονός ότι τα άνθη όταν είναι στο μπουμπούκι καλύπτονται από μια κυπελλοειδή μεμβράνη, η οποία πέφτει κατά την άνθιση. Θεραπευτικά χρησιμοποιείται για την ανακούφιση των συμπτωμάτων του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος, σε περιπτώσεις καταρροής μύτης, βήχα, άσθματος, ήπιας βρογχίτιδας, καθώς και στις φλεγμονές του λαιμού, χάρη στην αντισηπτική και αντιφλεγμονώδη δράση του. Το αιθέριο έλαιό του μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε σταγόνες μέσα σε νερό σε υγραντήρα (ή κατσαρολάκι που βράζει) για την εφύγρανση του χώρου και την απελευθέρωση της αναπνοής σε περίπτωση μπουκώματος ή/και βήχα.

Φασκόμηλο

Φασκόμηλο:
Το φασκόμηλο είναι ένας πολύκλαδος θάμνος, ενδημικός στις μεσογειακές χώρες και τη μέση ανατολή, ο οποίος πια φύεται και σε άλλα μέρη του κόσμου. Έχει σπασμολυτικές, αντισηπτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες. Παραδοσιακά χρησιμοποιείται σε δυσπεψία, σαν αντιφλεγμονώδες σε ουλίτιδες αλλά και σε φλεγμονές του λαιμού ως αντισηπτικό και αντιφλεγμονώδες.
SOS: Η χρήση του αιθέριου ελαίου και του αλκοολικού διαλύματος απαγορεύεται στην εγκυμοσύνη.

Θυμάρι

Θυμάρι:
Το θυμάρι είναι ένας μικρός πολυετής θάμνος της Μεσογείου, ο οποίος καλλιεργείται και σε άλλες περιοχές του κόσμου και είναι πολύ γνωστό για τη χρήση του ως μυρωδικό στη μαγειρική. Έχει ωστόσο και πολλές φαρμακευτικές ιδιότητες, τις οποίες οφείλει στο κύριο συστατικό του, τη θυμόλη (και την καρβακρόλη, ισομερές της θυμόλης). Εμφανίζει αντισπασμωδική, αντισηπτική, αντιφλεγμονώδη, αντιβηχική δράση και χρησιμοποιείται για την ανακούφιση συμπτωμάτων βήχα, ήπιας βρογχίτιδας, ως ήπιο αποχρεμπτικό και σε δυσπεψίες και ήπιες γαστρεντερικές διαταραχές.

Άνθος Αλθαίας

Αλθαία:
Η αλθαία, γνωστή και ως δενδρομολόχα, είναι ένα φυτό της οικογένειας Malvaceae, πολυετές και ποώδες, με βλαστό που φτάνει το 1 μέτρο και άνθη μεγάλα και λευκορόδινα. Η βοτανική ονομασία του φυτού προέρχεται από την ελληνική λέξη «άλθω», που σημαίνει «θεραπεύω». Η αλθαία χρησιμοποιείται θεραπευτικά τόσο για τις μαλακτικές και τις αντιβηχικές της ιδιότητες, όσο και για την αντιφλεγμονώδη της δράση της. Είναι ευεργετική απέναντι στον ξηρό βήχα, καθώς βοηθά στο σχηματισμό ενός «φιλμ» στους βλεννογόνους όλης της αναπνευστικής οδού, το οποίο εμποδίζει περαιτέρω ερεθισμό της. Επίσης διεγείρει τις αντιφλεγμονώδεις διαδικασίες του οργανισμού (πχ φαγοκυττάρωση).

Με αγάπη
Ελένη